इरानमा भूकम्पीय राजनीतिक हलचल: सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईको मृत्यु पुष्टि

तेहरान - इरानका सर्वोच्च नेता Ayatollah Ali Khamenei को मृत्यु भएको राज्य सञ्चारमाध्यमहरूले पुष्टि गरेका छन्। शनिबार बिहान सबेरै आफ्नै कार्यालयमा कार्यसम्पादन गरिरहेका बेला भएको आक्रमणमा उनको ज्यान गएको जनाइएको छ।

राज्य सञ्चारमाध्यमका अनुसार “कायरतापूर्ण आक्रमण” का कारण उनी मारिएका हुन्। घटनापछि इरानभर उच्च सतर्कता अपनाइएको छ भने राजधानी तेहरानसहित प्रमुख शहरहरूमा तनाव र त्रास फैलिएको छ।

अमेरिका–इजरायलको संयुक्त आक्रमण

घटनापछि अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले यो घटनालाई “इरानी जनताले आफ्नो देश फिर्ता लिन सक्ने सबैभन्दा ठूलो अवसर” भएको टिप्पणी गरेका छन्।

यसअघि अमेरिका र Israel ले इरानमाथि व्यापक हवाई तथा रणनीतिक आक्रमण गरेका थिए। त्यसको जवाफमा इरानले पनि इजरायल र खाडी क्षेत्रका केही स्थानहरूमा प्रतिआक्रमण गरेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन्।

सत्ताको उत्तराधिकारी को?

अमेरिकी केन्द्रीय गुप्तचर निकाय Central Intelligence Agency (CIA) ले आक्रमणभन्दा दुई हप्ता अघि नै खामेनेईको मृत्यु भएमा सम्भावित उत्तराधिकारी को हुन सक्छ भन्ने आकलन गरेको थियो।

सूत्रहरूका अनुसार यदि खामेनेई मारिए भने सत्ता कठोर धारका Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) का नेताहरूको हातमा जान सक्ने विश्लेषण गरिएको थियो। IRGC को मूल उद्देश्य इरानमा शिया धर्मगुरुहरूको शासन संरचनालाई जोगाइराख्नु हो।

यस विश्लेषणले अमेरिकी हस्तक्षेपपछि इरानमा शासन परिवर्तन (Regime Change) को सम्भावनासमेत अध्ययन गरेको बताइएको छ।

‘महान नेता’ प्रति शोक

IRGC ले जारी गरेको वक्तव्यमा खामेनेईलाई “आत्मिक शुद्धता, दृढ आस्था, साहस र परमेश्वरको मार्गमा जिहाद गर्ने अद्वितीय नेता” का रूपमा वर्णन गर्दै गहिरो शोक व्यक्त गरेको छ।

इरानभित्र त्रास र अनिश्चितता

तेहरानसहित प्रमुख शहरहरूमा सर्वसाधारणबीच भय र असुरक्षाको भावना बढेको छ। केही स्थानहरूबाट मानिसहरू शहर छोडेर सुरक्षित स्थानतर्फ गइरहेको समाचारहरू आएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार खामेनेईको निधनले मध्यपूर्व क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यदि सत्ता IRGC जस्ता कठोर समूहको हातमा पुग्यो भने क्षेत्रीय तनाव अझ चर्किन सक्ने सम्भावना देखिएको छ।

यो घटनाक्रमले विश्व राजनीतिमा गहिरो प्रभाव पार्ने देखिएको छ। इरानभित्रको सत्ता समीकरण, अमेरिकी रणनीति, र मध्यपूर्वको सुरक्षागत अवस्था अब कुन दिशातर्फ मोडिन्छ भन्ने चासो विश्वभर बढेको छ।