काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सँगको एकता घोषणा भएको एक सातामै कुलमान घिसिङ नेतृत्वको उज्यालो नेपाल पार्टी पक्षबाट गम्भीर असन्तुष्टि प्रकट भएको छ। यो असन्तुष्टिले एकता प्रक्रियालाई नै जोखिममा पार्न सक्ने संकेत गरेको छ। उज्यालो नेपालका अध्यक्ष अनुपकुमार उपाध्यायसहितको टोली शुक्रबार निर्वाचन आयोग पुगेर समानुपातिक उम्मेदवारको छुट्टै बन्दसूची बुझाउने प्रयास गरेको घटनाले यो विवादलाई सतहमा ल्याएको छ। यो कदमले रास्वपाको नेतृत्वप्रति कुलमान पक्षको गहिरो अविश्वास झल्काउँछ।
एकता घोषणापछि कुलमान घिसिङलाई रास्वपाको उपसभापति बनाइएको थियो, जसलाई काठमाडौं महानगरपालिका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) सँगको एकता पछि हतारमा गरिएको निर्णयका रूपमा हेरिएको थियो। तर, अब कुलमान पक्षले रास्वपाले आफ्नो पार्टीलाई पर्याप्त स्थान नदिएको र 'पेल्न' खोजेको आरोप लगाएको छ। स्रोतका अनुसार, समानुपातिक बन्दसूचीमा उज्यालो नेपालबाट सुरुमा सहमत भएका १८ जनाको सट्टा मात्र १४ जनाको नाम राखिएको छ, जसमध्ये ४ जनाको नाम काटिएको दाबी गरिएको छ।यसले कुलमान पक्षलाई संसदमा प्रतिनिधित्व सीमित हुने डर पैदा गरेको छ। स्रोतले भन्छ, 'समानुपातिकमा हाम्रो टिमबाट रिमा विश्वकर्मा मात्रै संसद पुग्ने निश्चित देखिन्छ। प्रत्यक्ष निर्वाचनमा पनि कमजोर क्षेत्रहरूमा मात्र टिकट मिल्ने स्थिति छ, जित्ने क्षेत्रहरूमा रास्वपा र बालेन पक्षले बाँडफाँड गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा हामी सहन सक्दैनौं।'
विवादको जड मात्र स्थान बाँडफाँडमा सीमित छैन। वैचारिक मतभेदले पनि यो एकतालाई कमजोर बनाएको छ। कुलमान पक्ष गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता र पहिचानवादी एजेन्डामा कडा प्रतिबद्धता चाहन्छ। तर, रास्वपा नेतृत्व (रवि लामिछाने र बालेन) संघीयता र जातीय एजेन्डाप्रति आलोचनात्मक छ। एकता दस्तावेजमा संघीयताप्रति स्पष्ट प्रतिबद्धता नभएकोमा कुलमान पक्षले आपत्ति जनाएको छ।स्रोतका अनुसार, वैचारिक रूपमा एक ठाउँमा उभिन नसके कुलमान रास्वपाबाट अलग हुने निष्कर्षमा पुगिसकेका छन्। उनीहरूले प्रत्यक्ष निर्वाचनका लागि विशिष्ट क्षेत्रहरू मागेका छन्, जसमा रवि र बालेनले लिखित सहमति नगरे अलग बाटो लाग्ने तयारी छ।
यो विवादले निर्वाचन प्रक्रियालाई नै प्रभावित पार्न सक्छ। कुलमान पक्षले निर्वाचन आयोगमा छुट्टै सूची बुझाउने प्रयास गरेको छ, तर आयोगले समय सकिएको भन्दै अस्वीकार गरेको छ।यसबीच, राष्ट्रिय पार्टी बन्ने सम्भावना नभएका अन्य दलहरूसँग कुराकानी भइरहेको स्रोत बताउँछ। समानुपातिकमा समय घर्किसके पनि प्रत्यक्षमा आफ्नो चुनाव चिह्न 'बल्ब' लिएर उम्मेदवार उठाउने योजना छ।'समानुपातिकमा अर्को पार्टीसँग मिल्ने र प्रत्यक्षमा आफ्नै चिह्नमा लड्ने विकल्पमा छलफल भइरहेको छ,' स्रोतले थप्यो।
यो घटनाक्रमले रास्वपाको आन्तरिक एकतालाई चुनौती दिएको छ। बालेनसँगको एकतापछि कुलमानलाई जोडेर वैकल्पिक शक्तिको छवि बनाउन खोजेको रास्वपाका लागि यो असन्तुष्टि ठूलो धक्का हुन सक्छ।कुलमानको 'उज्यालो नेपाल' मूलतः उनको लोडसेडिङ अन्त्य गर्ने छविमा आधारित थियो, तर यो एकताले पार्टीभित्र असन्तुष्टि चर्काएको छ।यदि यो विवाद समाधान नभए रास्वपाको चुनावी तयारी प्रभावित हुने र वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको उदयलाई धक्का लाग्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्। कुलमान पक्षले स्पष्टता मागिरहेको यो मुद्दाले नेपाली राजनीतिमा वैचारिक एकताको महत्वलाई उजागर गरेको छ।
