रविन्द्र कट्टेल - देशभर जारी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतगणनाले नेपालको राजनीतिमा ऐतिहासिक परिवर्तनको संकेत देखाउन थालेको छ। प्रारम्भिक परिणामहरू अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) धेरै निर्वाचन क्षेत्रमा उल्लेखनीय मतान्तरसहित अग्रस्थानमा देखिएको छ।
ईकोपोली न्युज को प्रारम्भिक विश्लेषण अनुसार मतगणना भइरहेको करिब ४५ निर्वाचन क्षेत्रमा रास्वपा बलियो अग्रतामा रहेको छ। यदि यही प्रवृत्ति कायम रह्यो भने आगामी संसदमा रास्वपाको उपस्थिति अत्यन्त शक्तिशाली हुने र दुईतिहाइ नजिक पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
पुराना दललाई कडा धक्का
यस चुनावको प्रारम्भिक नतिजाले दशकौँदेखि नेपालको राजनीतिमा प्रभुत्व जमाएका कांग्रेस र एमालेलाई गम्भीर चुनौती दिएको देखिन्छ।
कांग्रेस हाल केही क्षेत्रमा मात्र अग्रतामा देखिएको छ र धेरै ठाउँमा ठूलो मतान्तरले पछि परेको अवस्था छ।
एमाले झनै कठिन स्थितिमा देखिएको छ। प्रारम्भिक मतगणनामा पार्टी केही सीमित क्षेत्रमा मात्र अग्रता लिन सकेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार दीर्घकालीन सत्ता, नेतृत्व परिवर्तनको अभाव, गठबन्धन राजनीति र जनताको निराशा पुराना दलप्रति मतदाताको असन्तुष्टिको मुख्य कारण बनेका छन्।
बालेन प्रभाव र सामाजिक सञ्जालको शक्ति
यस चुनावी लहरको मुख्य कारणमध्ये एक काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन शाहले देखाएको सुशासनको छवि रहेको विश्लेषण गरिएको छ।
काठमाडौंमा उनले देखाएको पारदर्शिता, सेवा प्रवाह र प्रशासनिक सुधारको सन्देश सामाजिक सञ्जालमार्फत देशभर फैलिएको बताइन्छ।
विश्लेषक तुलानारायण साहका अनुसार:
“काठमाडौंमा बालेन शाहले देखाएको सुशासनको प्रभाव मधेशका गाउँसम्म पुगेको देखिन्छ। त्यसले मतदातामा नयाँ नेतृत्वप्रति विश्वास बढाएको छ।”
प्रवासी नेपाली र परिवर्तनको चाहना
मतदातामा देखिएको परिवर्तनको चाहनामा प्रवासी नेपालीहरूको प्रभाव पनि उल्लेखनीय रहेको बताइन्छ।
विदेशमा रहेका नेपालीहरूले आफ्ना परिवार र समुदायलाई सुशासन, रोजगारी र स्वदेशमै अवसर सिर्जनाको आवश्यकताबारे निरन्तर सन्देश दिएको विश्लेषण गरिएको छ।
त्यसैगरी, पछिल्लो समय भएको युवा आन्दोलन (Gen Z आन्दोलन) र त्यसपछि देखिएको राजनीतिक असन्तोष पनि मत परिणाममा प्रतिबिम्बित भएको देखिन्छ।
नयाँ संसदमा दल संख्या घट्ने संकेत
प्रारम्भिक संकेतहरू अनुसार आगामी संसदमा ५ वा ६ भन्दा बढी प्रमुख दल नहुने सम्भावना देखिएको छ।
क्षेत्रीय दलहरू समेत अस्तित्वको संघर्षमा देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
अब रास्वपामाथि ठूलो जिम्मेवारी
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि मत परिणाम अन्तिमसम्म यही दिशामा गयो भने रास्वपामाथि देशको राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने ठूलो जिम्मेवारी आउनेछ।
अघिल्ला वर्षहरूमा माओवादी, कांग्रेस र एमालेले पाएका ऐतिहासिक अवसरहरू सही रूपमा प्रयोग गर्न नसकेको अनुभव रहेको भन्दै विश्लेषकहरूले नयाँ शक्तिलाई जनमतको मर्म बुझेर अघि बढ्न सुझाव दिएका छन्।
