काठमाडौं, १२ माघ २०८२। नेपालको हिमाली सौन्दर्य र साहसिक पर्यटनलाई विश्वसामु चिनाउने सपनालाई कलंकित गर्ने एउटा भयानक षड्यन्त्रको पर्दाफास भएको छ। पर्यटकको जीवन रक्षा गर्ने बहानामा नक्कली उद्धारको नाटक रचेर करोडौं अमेरिकी डलर ठग्ने आपराधिक गिरोहलाई नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले धरपकड गरेको छ। यो काण्डले नेपालको पर्यटन उद्योगमा गहिरो जरा गाडेको संगठित अपराधको डरलाग्दो तस्बिर उजागर गरेको छ, जसले सम्पूर्ण राष्ट्रको प्रतिष्ठामाथि प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ।
सीआईबीको तीव्र अनुसन्धानले तीन ठूला ट्राभल कम्पनीहरू-माउन्टेन रेस्क्यू सर्भिस प्रालि, नेपाल चार्टर सर्भिस प्रालि र एभरेस्ट एक्सपिरियन्स एन्ड एसिस्टेन्स प्रा.लि लाई मुख्य दोषी ठहराएको छ। यी कम्पनीहरूले पर्यटकहरूलाई जालमा पारेर फेक कागजात तयार पारी बीमा ठगीको महाजाल फैलाएका थिए। अदालतको अनुमतिपछि आइतबार पक्राउ परेका ६ जना माफियाहरूमा जयराम रिमाल (माउन्टेन रेस्क्यूका अध्यक्ष), विवेक पाण्डे (प्रबन्धक), रवीन्द्र अधिकारी (नेपाल चार्टरका अध्यक्ष), विवेकराज थपलिया (अपरेसन म्यानेजर), मुक्ति पाण्डे (एभरेस्ट एक्सपिरियन्सका प्रबन्ध निर्देशक) र सुभाष केसी (सञ्चालक) छन्। उनीहरूमाथि राष्ट्रहितविरुद्धको कसुर, आपराधिक लाभ, संगठित अपराध र सम्पत्ति शुद्धीकरण जस्ता गम्भीर आरोप लागेको छ।
सीआईबी प्रमुख तथा अतिरिक्त महानिरीक्षक डा. मनोज केसीले यो गिरोहले वर्षौंदेखि फेक रेस्क्यूको जटिल सञ्जाल सञ्चालन गरेको खुलासा गर्नुभयो। "यी कम्पनीहरूले पर्यटकको जीवनसँग खेलबाड गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूलाई ठग्ने गरेको प्रमाण हामीसँग छ," उहाँले भन्नुभयो। अनुसन्धानले देखाएअनुसार, माउन्टेन रेस्क्यूले १,२४८ जनाको उद्धार दाबी गर्दा १७१ जनाको पूर्ण रूपमा फेक थियो, जसबाट १ करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी ठगी भएको छ। नेपाल चार्टरले ४७१ जनामध्ये ७५ जनाको फेक उद्धार देखाएर ८२ लाख डलर दाबी गरेको छ। एभरेस्ट एक्सपिरियन्सले ६०१ जनामध्ये ७१ जनाको नक्कली रेस्क्यूबाट ११ लाख ५३ हजार डलर ठग्ने प्रयास गरेको छ।
लुक्लाको कालो खेल: एउटै ढाँचामा सयौं फेक उद्धार
यो ठगीको मुख्य केन्द्र लुक्ला क्षेत्र बनेको छ, जहाँ पर्यटकहरूको हिँडडुल गर्ने अवस्थालाई समेत हेलिकोप्टर उद्धारको नाटकमा परिणत गरिन्थ्यो। सीआईबीले २,००० भन्दा बढी घटनाको विश्लेषण गर्दा एउटै समय, एउटै कागजात र एउटै प्रकृतिका फेक दाबीहरू फेला पारेको छ। कतिपय पर्यटकहरूलाई थाहै नदिई उनीहरूको नाममा नक्कली कागजात बनाइएको आशंका छ। यो काण्डले नेपालको हेलिकोप्टर उद्धार प्रणाली, ट्राभल कम्पनीहरूको नियमन र सरकारी निगरानीको कमजोरीलाई नग्न रूपमा उजागर गरेको छ। पर्यटन विज्ञहरू चेतावनी दिन्छन् कि यसले पर्यटकहरूको सुरक्षामाथि नै खतरा निम्त्याएको छ, र अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूले नेपाललाई 'उच्च जोखिम' को सूचीमा राख्न थालिसकेका छन्।
अझ ठूलो षड्यन्त्रको आशंका: अन्तरदेशीय साँठगाँठ
सीआईबीले यो अनुसन्धानलाई पक्राउ परेकामै सीमित नराख्ने बताएको छ। हेलिकोप्टर सेवा प्रदायकहरू, ट्रेकिङ एजेन्सीहरू, सरकारी कर्मचारीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूसँगको मिलेमतोबारे गहिरो छानबिन भइरहेको छ। स्रोतहरूका अनुसार, यो काण्डमा थप ठूला नामहरू र करोडौंको अन्तरदेशीय आर्थिक लेनदेन बाहिरिन सक्छ। पर्यटनबाट राष्ट्रिय समृद्धि खोज्ने नेपालका लागि यो मात्र अपराध होइन, प्रणालीगत भ्रष्टाचारको डरलाग्दो चेतावनी हो।
अबको आवश्यकता दोषीहरूमाथि कठोर कारबाही गर्दै पर्यटन र उद्धार प्रणालीमा विश्वास पुनःस्थापित गर्नु हो। अन्यथा, नेपालको हिमाली सौन्दर्य पर्यटकहरूका लागि सपना होइन, जाल बन्न सक्छ। यो काण्डले हामीलाई सोच्न बाध्य बनाउँछ: पर्यटनको नाममा कतिसम्मको लोभ?
