लागू औषधको जालो समाजमा गहिरिँदै जाँदा त्यसलाई चिर्न कठोर इच्छाशक्ति, साहस र इमान्दार नेतृत्व आवश्यक हुन्छ। यही सन्दर्भमा नेपाल प्रहरी का सई बालकृष्ण सञ्जेल लागू औषध नियन्त्रण अभियानमा दृढ, निडर र परिणाममुखी अधिकृतका रूपमा उभिएका छन्। उनी केवल पक्राउ गर्ने अधिकारी होइनन्, उनी सञ्जाल ध्वस्त पार्ने रणनीतिक नेतृत्व हुन्। उनका अपरेसनहरू केवल साना प्रयोगकर्तामाथि सीमित छैनन्; उनी मूल आपूर्ति शृंखला, सीमापार नेटवर्क र आर्थिक लगानीकर्तासम्म पुग्ने प्रयासमा केन्द्रित छन्।
लागू औषध नियन्त्रणका लागि उहाँले उठाउनु भएको कदम नेपाल र नेपाली हरुको सुरक्षित भविष्य को आधार हो।
उहाँ भन्नु हुन्छ - औषधविरुद्धको लडाइँलाई प्रभावकारी बनाउन पहिलो आवश्यकता भनेको खुफिया सूचना संयन्त्रलाई आधुनिक बनाउनु हो। सूचना संकलन परम्परागत शैलीमा मात्र होइन, डिजिटल निगरानी, साइबर ट्र्याकिङ र वित्तीय कारोबारको विश्लेषणमार्फत गर्नुपर्छ। लागू औषधको कारोबार आज सामाजिक सञ्जाल र इन्क्रिप्टेड प्लेटफर्ममार्फत हुने भएकाले साइबर इकाइलाई विशेष तालिम र प्रविधि उपलब्ध गराउनु अत्यावश्यक छ।
दोस्रो, कारबाहीलाई केवल तल्लो तहका बिक्रेतासम्म सीमित नराखी आर्थिक शृंखलामाथि प्रहार गर्नुपर्छ। सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउन्डरिङ) अनुसन्धान सुदृढ गरी अवैध कमाइबाट जोडिएका घरजग्गा, बैंक खाता र सम्पत्ति जफत गर्ने नीति कठोर रूपमा लागू हुनुपर्छ। जबसम्म कारोबारीको आर्थिक मेरुदण्ड भाँचिँदैन, लागू औषधको सञ्जाल पूर्ण रूपमा कमजोर हुँदैन।
तेस्रो, सीमाक्षेत्रमा एकीकृत निगरानी प्रणाली स्थापना गरिनुपर्छ। खुला सिमाना र ट्रान्जिट मार्गहरूमा संयुक्त सुरक्षा संयन्त्र, आधुनिक स्क्यानर उपकरण र २४ घण्टा मोबाइल पेट्रोलिङ आवश्यक छ। लागू औषध तस्करी अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कसँग जोडिएकाले अन्तरदेशीय सहकार्य र सूचनाको आदान–प्रदान तीव्र बनाइनुपर्छ।
चौथो, युवालाई लक्षित रोकथाम कार्यक्रम अनिवार्य बनाइनुपर्छ। विद्यालय र कलेजमा कानुनी दण्ड मात्र होइन, लागू औषधले जीवन, परिवार र भविष्य कसरी नष्ट गर्छ भन्ने वास्तविक उदाहरणसहित चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिनुपर्छ। अभिभावकलाई पनि प्रशिक्षण दिई घरमै प्रारम्भिक संकेत चिन्न सक्ने बनाउनु प्रभावकारी हुन्छ।
पाँचौं, दुर्व्यसनमा फसेकालाई अपराधी होइन बिरामीका रूपमा हेर्ने पुनर्स्थापना नीति सुदृढ गरिनुपर्छ। उपचार, काउन्सेलिङ र सीपमूलक तालिममार्फत समाजमा पुनःस्थापना गर्ने कार्यक्रम बलियो भए मात्र माग पक्ष घट्छ। माग घटेपछि आपूर्ति स्वाभाविक रूपमा कमजोर हुन्छ।
वरिष्ठ सई बालकृष्ण सञ्जेलजस्ता अधिकृतको नेतृत्वले देखाएको छ कि इच्छाशक्ति, कानुनी दृढता र समुदायसँगको सहकार्य जोडिँदा लागू औषधविरुद्धको अभियान प्रभावकारी बन्न सक्छ। यो केवल प्रहरीको लडाइँ होइन-यो समाज, परिवार र राष्ट्रको भविष्य जोगाउने अभियान हो। कठोर कारबाही, आधुनिक प्रविधि र जनसहभागिता एकसाथ अघि बढेमा नेपाललाई लागू औषधको जालोबाट मुक्त गर्ने लक्ष्य असम्भव छैन।
