काठमाडौं । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्रिसमस डे (डिसेम्बर २५) कै दिन नाइजेरियाको उत्तर–पश्चिम क्षेत्रमा इस्लामिक स्टेट (ISIS) सम्बन्धित आतङ्ककारी समूहविरुद्ध अमेरिकी हवाई हमला गरिएको घोषणा गरेका छन्। यो नाइजेरियाभित्र भएको पहिलो पुष्टि गरिएको अमेरिकी सैन्य कारबाही हो, जसले धार्मिक हिंसाबारे बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय तनावलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ।
अमेरिकी अफ्रिका कमाण्ड (AFRICOM) का अनुसार सो कारबाही नाइजेरियाको सोकोटो राज्यमा भएको हो र नाइजेरिया सरकारसँगको समन्वयमा सञ्चालन गरिएको थियो। ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल Truth Social मा लेख्दै भने,
“कमाण्डर–इन–चिफको हैसियतमा मेरो निर्देशनमा अमेरिकाले उत्तर–पश्चिम नाइजेरियामा ISIS का आतङ्ककारीहरूविरुद्ध शक्तिशाली र घातक हमला गर्यो। ती समूहले निर्दोष ख्रीष्टियनहरूलाई दशकौँ, सायद शताब्दीयौँयताकै सबैभन्दा भयावह स्तरमा हत्या गर्दै आएका छन्।”
नोभेम्बरमै ‘गन्स–अ–ब्लेजिङ’ चेतावनी
यो आक्रमण आकस्मिक थिएन। ट्रम्पले नोभेम्बरमै नाइजेरियामा ख्रीष्टियन समुदायमाथि हिंसा नरोकिए अमेरिकाले “गन्स–अ–ब्लेजिङ” शैलीमा हस्तक्षेप गर्ने चेतावनी दिएका थिए। पेन्टागनले आक्रमणमा कति क्षति भयो वा कुन–कुन लक्ष्यमा प्रहार गरियो भन्ने विवरण भने सार्वजनिक गरेको छैन।
धार्मिक स्वतन्त्रतामाथि गम्भीर आरोप
यसअघि अक्टोबरमा ट्रम्प प्रशासनले नाइजेरियालाई धार्मिक स्वतन्त्रता उल्लङ्घन गर्ने “Country of Particular Concern” का रूपमा सूचीबद्ध गरेको थियो। नोभेम्बरमा ट्रम्पले रक्षामन्त्री पिट हेगसेथलाई सम्भावित सैन्य विकल्प तयार गर्न निर्देशन दिएपछि AFRICOM ले गुप्तचर साझेदारीदेखि विमानवाहक युद्धपोत तैनाथीसम्मका योजना बनाएको थियो।
गोप्य निगरानी र कूटनीतिक तयारी
नोभेम्बर अन्त्यतिर हेगसेथ र नाइजेरियाका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार मल्लम नुहु रिबाडुबीच भएको भेटपछि अमेरिका–नाइजेरिया संयुक्त कार्यदल गठन भयो। त्यसयता घानाबाट नाइजेरियामाथि झन्डै दैनिक निगरानी उडान हुन थालेको बताइन्छ।
हिंसाको जटिल जरो
नाइजेरियाको उत्तरी क्षेत्रमा बोको हराम र त्यसको विभाजित समूह Islamic State West Africa Province (ISWAP) ले सन् २००९ यता हजारौँको ज्यान लिइसकेका छन्। मानव अधिकार संस्था Intersociety का अनुसार २०२५ का पहिलो २२० दिनमै नाइजेरियामा ७ हजारभन्दा बढी ख्रीष्टियन मारिएका छन्।
तर नाइजेरिया सरकारले हिंसालाई “धार्मिक नरसंहार” को रूपमा चित्रण गर्न अस्वीकार गर्दै आएको छ। सरकारका अनुसार सशस्त्र समूहले मुस्लिम र ख्रीष्टियन दुवैलाई निशाना बनाइरहेका छन्। सुरक्षा विज्ञहरू भने यो संकट धार्मिक अतिवाद मात्र नभई जातीय तनाव, स्रोत–साधनको प्रतिस्पर्धा र आपराधिक डाँकागिरीसँग समेत गाँसिएको जटिल समस्या भएको बताउँछन्।
